Xét nghiệm H. pylori giúp phát hiện bạn có bị nhiễm vi khuẩn H. pylori hay không – nguyên nhân chính gây loét dạ dày và bệnh loét tiêu hóa. Có bốn phương pháp chính để phát hiện dấu hiệu của vi khuẩn này: xét nghiệm hơi thở (urea), xét nghiệm phân, xét nghiệm máu và nội soi đường tiêu hóa trên. Nếu kết quả dương tính, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định một phác đồ kháng sinh phù hợp để tiêu diệt vi khuẩn, đặc biệt nếu bạn có triệu chứng hoặc các yếu tố nguy cơ.

Xét nghiệm H. pylori (Helicobacter pylori) là gì?

Xét nghiệm H. pylori cho biết bạn có bị nhiễm vi khuẩn H. pylori hay không. Đây là loại vi khuẩn sống trong dạ dày và ruột non, gây tổn thương niêm mạc dạ dày theo thời gian, dẫn đến viêm, viêm dạ dày hoặc loét tiêu hóa.

Nếu bạn có triệu chứng của các bệnh này, bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm. Bạn cũng có thể cần kiểm tra lại sau điều trị để chắc chắn nhiễm trùng đã hết. Có nhiều loại xét nghiệm H. pylori, bác sĩ sẽ chọn phương pháp phù hợp nhất cho bạn.

Khi nào cần xét nghiệm H. pylori? Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nếu bạn có dấu hiệu loét dạ dày hoặc viêm dạ dày, chẳng hạn:

• Đau âm ỉ hoặc nóng rát ở vùng bụng trên hoặc giữa bụng, đặc biệt khi đói hoặc ban đêm.
• Đau bụng giảm khi ăn hoặc dùng thuốc kháng axit.
• Chướng bụng.
• Buồn nôn hoặc nôn.

Các xét nghiệm H. pylori gồm những gì? Có bốn cách chính để kiểm tra nhiễm H. pylori:

• Xét nghiệm hơi thở.
• Xét nghiệm phân.
• Xét nghiệm máu.
• Nội soi và sinh thiết.

Dưới đây là chi tiết từng phương pháp:

Xét nghiệm hơi thở H. pylori (xét nghiệm urea hơi thở) Đây là xét nghiệm phổ biến nhất. Bạn uống dung dịch chứa urea, vi khuẩn H. pylori sẽ phân hủy urea thành khí CO₂. Nếu lượng CO₂ trong hơi thở tăng cao, chứng tỏ bạn đang nhiễm khuẩn.

Xét nghiệm phân H. pylori Xét nghiệm kháng nguyên phân (SAT) tìm dấu hiệu vi khuẩn trong phân. Kháng nguyên là chất giúp hệ miễn dịch nhận diện vi khuẩn. Nếu phát hiện trong phân, nghĩa là vi khuẩn đang có trong đường tiêu hóa.

Xét nghiệm máu H. pylori Xét nghiệm tìm kháng thể chống H. pylori trong máu. Kháng thể là protein hệ miễn dịch tạo ra để chống vi khuẩn. Chúng có thể tồn tại trong máu ngay cả khi nhiễm trùng đã khỏi. Vì kháng thể có thể tồn tại trong máu nhiều tháng hoặc nhiều năm sau khi nhiễm trùng đã hết, xét nghiệm máu không thể phân biệt được giữa nhiễm trùng đang hoạt động và nhiễm trùng trong quá khứ. Do đó, nó không được khuyến cáo để chẩn đoán ban đầu hoặc để đánh giá hiệu quả điều trị.

Nội soi đường tiêu hóa trên (EGD) Đây là xét nghiệm chính xác nhất nhưng xâm lấn hơn. Bác sĩ dùng ống nội soi có camera để quan sát bên trong và lấy mẫu mô (sinh thiết) xét nghiệm. Phương pháp này được chọn nếu cần kiểm tra thêm các vấn đề khác ngoài H. pylori.

Chi tiết xét nghiệm

Chuẩn bị cho xét nghiệm H. pylori như thế nào? Bạn cần thông báo cho bác sĩ tất cả các loại thuốc đang dùng. Thông thường, bạn sẽ được yêu cầu:

• Ngừng Thuốc ức chế bơm proton (PPI): ít nhất 2 tuầntrước xét nghiệm (hơi thở, phân, nội soi).
  • Ngừng Kháng sinh và Bismuth: ít nhất 4 tuầntrước xét nghiệm.
  Lưu ý: Việc ngừng thuốc cần có sự đồng ý và hướng dẫn của bác sĩ.

Có thể cần nhịn ăn uống trong thời gian ngắn trước xét nghiệm. Bác sĩ sẽ hướng dẫn cụ thể tùy loại xét nghiệm.

Quy trình xét nghiệm diễn ra thế nào? Tùy loại xét nghiệm, quy trình sẽ khác nhau.

Quy trình xét nghiệm hơi thở

• Thở vào túi đầu tiên để đo lượng CO₂ ban đầu.
• Uống dung dịch urea, chờ 15 phút.
• Thở vào túi thứ hai. Nếu CO₂ tăng, bạn có thể bị nhiễm.

Quy trình xét nghiệm phân Bác sĩ cung cấp hộp đựng, bạn lấy mẫu phân tại nhà theo hướng dẫn và mang trả. Làm đúng để mẫu xét nghiệm chính xác.

Quy trình xét nghiệm máu Lấy máu tĩnh mạch ở tay như lấy máu thông thường, gửi mẫu đến phòng lab.

Quy trình nội soi Kéo dài khoảng 1 giờ, bạn được gây mê nhẹ để thoải mái. Bác sĩ luồn ống nội soi qua miệng vào dạ dày và ruột non, quan sát qua màn hình và lấy mẫu mô nếu cần. Sau xét nghiệm, cần người đưa về vì thuốc mê.

Sau xét nghiệm thì sao? Bạn có thể sinh hoạt bình thường. Với nội soi, nên nghỉ ngơi ngày hôm đó vì thuốc mê. Mẫu máu, phân hoặc mô sẽ được gửi lab, kết quả có sau vài ngày.

Kết quả và theo dõi

Kết quả là gì và nghĩa là sao? Kết quả dương tính hoặc âm tính, cho biết có hoặc không nhiễm H. pylori.

Kết quả dương tính nghĩa là gì? Bạn đang hoặc từng nhiễm H. pylori. Với hơi thở, phân hoặc nội soi dương tính: nhiễm trùng đang hoạt động, cần kháng sinh. Với máu dương tính: có thể hiện tại hoặc quá khứ, bác sĩ sẽ giải thích và hướng dẫn tiếp.

Kết quả âm tính nghĩa là gì? Không nhiễm H. pylori. Nếu vẫn có triệu chứng, bác sĩ có thể xét nghiệm thêm để tìm nguyên nhân khác.

Khi nào nhận kết quả? Thường 1-3 ngày. Hỏi bác sĩ trước khi về để biết cách nhận kết quả.

Câu hỏi thường gặp

Xét nghiệm H. pylori chính xác nhất là gì?
• Xét nghiệm hơi thở và xét nghiệm phân kháng nguyên được coi là các phương pháp chính xác và đáng tin cậy nhất để chẩn đoán nhiễm trùng đang hoạt động, với ưu điểm là không xâm lấn.
• Nội soi: không chỉ giúp phát hiện H. pylori qua sinh thiết mà còn cho phép bác sĩ đánh giá trực tiếp tình trạng niêm mạc dạ dày và phát hiện các tổn thương như viêm, loét, hoặc teo. Đây là lựa chọn tối ưu khi bệnh nhân có các triệu chứng báo động hoặc cần đánh giá toàn diện.
• Xét nghiệm máu: có độ nhạy cao nhưng hạn chế như đã nêu.

Bác sĩ sẽ chọn phương pháp tốt nhất dựa trên nhu cầu của bạn.